Wyższe Seminarium Duchowne w Gościkowie - Paradyżu
Gościkowo 3 66-200 Świebodzin
Telefony : Centrala 683811021
Kancelaria rektorska 683820887   Biuro administracyjne: 683811108

Opactwo paradyskie w XV i XVI wieku

Opactwo paradyskie w XV i XVI wieku

kl. Damian Ślemp
Odsłony: 5570

 

U schyłku średniowiecza i w początkach doby nowożytnej Paradyż był już znaczącym ośrodkiem religijnym. Od 1478 r. opaci paradyscy wyznaczeni zostali przez władze zakonu do wizytowania wszystkich klasztorów cysterskich w Wielkopolsce. W XV w. opactwo stało się także centrum życia kulturalnego i naukowego. Księgozbiór biblioteki klasztornej zaliczany był do największych w Polsce. O dużej roli opactwa w kształtowaniu ówczesnego życia naukowego najlepiej świadczy fakt, iż właśnie z Paradyża pochodził najwybitniejszy przedstawiciel cystersów w XV-wiecznej Polsce -Jakub z Paradyża, absolwent, a następnie wykładowca Uniwersytetu Krakowskiego, uczestnik soboru w Bazylei. Był on autorem kilkudziesięciu znaczących prac z zakresu mistyki, ascetyki, reformy kościelnej. Także inni bracia, podobnie jak Jakub, studiowali na uniwersytetach, również zagranicznych. Rozwój kulturalny i naukowy opactwa w XV w. przebiegał pomyślnie, mimo nie zawsze korzystnej sytuacji finansowej.

 

Przez stulecia opactwo paradyskie i jego ziemie położone były na pograniczu trzech państw: Rzeczypospolitej, Brandenburgii i Śląska należącego do Korony Czeskiej.

 

Wiek XVI przyniósł opactwu wiele zmian w zakresie organizacji władz. W 1538 r. król polski Zygmunt Stary nakazał, aby odtąd godność opata piastował wyłącznie Polak. Pomimo królewskiego zalecenia, pierwszy polski opat, Stanisław Wierzbiński, objął władzę dopiero w 1558 r. Kolejny polski władca, król Zygmunt August, wprowadził w Paradyżu stanowisko opata komandoryjnego, który miał urzędować oprócz opata zakonnika.

 

Dobrze prosperujące w XV w. gospodarstwo cystersów w wieku XVI zaczęło podupadać. Nie zmieniły tego nawet dochody uzyskiwane od dzierżawców dóbr klasztornych. Opaci zmuszeni byli zaciągnąć pożyczki, co w konsekwencji doprowadziło u schyłku XVI w. do ogromnego zadłużenia. Zła sytuacja finansowa wpłynęła także na pogorszenie się stanu budowli opactwa, Brak pieniędzy na remonty spowodował, że zniszczeniu uległ dach kościoła klasztornego. Klasztor i kościół w XVI w. musiały jednak przedstawiać się okazale, a wyposażenie świątyni musiało być bardzo bogate, pomimo trudności finansowych, o czym świadczyły dwie pary organów oraz liczne obrazy. W 1580 r., kiedy opactwo paradyskie weszło w skład polskiej prowincji cysterskiej, zaliczone zostało do grupy opactw średnich.